Dziedzictwo Kulturowe Północnych Kaszub
Strona internetowa współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Sąsiedztwa Litwa, Polska, Obwód Kaliningradzki Federacji Rosyjskiej Interreg III A

Bukowina - kościół p.w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny ufundował w 1728 r. dla miejscowych ewangelików Ernest Wejher z protestanckiej linii Wejherów. W 1945 r. przejęli go katolicy. Świątynia jest orientowana, salowa (nie ma wyodrębnionego prezbiterium), o ścianach konstrukcji ryglowej. Nad jej szalowaną deskami fasadą wznosi się niewielka, czworoboczna wieżyczka o hełmie czterospadowym, wciągnięta w korpus. Z dawnej fundacji zachował się barokowy obraz w ołtarzu głównym, zaś równie stara ambona zdobiła ongiś kościół w Łebuni. Przed ołtarzem leżą dwie płyty nagrobne Wejherów. Stare nagrobki i żelazne krzyże zachowały się też na przykościelnym cmentarzu.

Bukowina - kościół

Cewice - dobra cewickie od średniowiecza do 1760 r. znajdowały się we władaniu rodu Grella, a później często zmieniały właścicieli. Śladem ich rezydencji jest stary park założony na pocz. XVIII w. Ok. 1880 r. jeden z posesorów, aptekarz Dempcke zbudował w parku nowy dwór, który w drugiej dekadzie XX w. został powiększony przez przedsiębiorcę Sinnera. W czasie ostatniej wojny w dworze mieściło się tymczasowe więzienie SS. Obecnie, od wielu lat pełni on funkcję szkoły. Bryłę mocno wydłużonego budynku tworzą trzy segmenty. Część północną stanowi niewielkie, piętrowe skrzydło, nakryte dachem czterospadowym, dostawione prostopadle do długiej osi dworu. Segment środkowy ma jedną kondygnację a nakrywa go wysoki dach z naczółkiem. Zaś od wschodu oś dworu zamyka parterowa dobudówka na planie litery L, nakryta dachem płaskim. Przestronny park przecina pomnikowa aleja 200-letnich buków, rosną w nim też i inne pomnikowe drzewa. Między nimi stoi obelisk upamiętniający wejherowskiego prałata Edmunda Roszczy-nialskiego, w 1939 r. katowanego w pałacu przez esesmanów, po czym zastrzelonego w cewickim parku.

Cewice - dwór

Krępkowice - w XIX i XX w. wieś należała do hrabiów von Osten. W 2 poł. XIX w. zbudowali oni neoklasycystyczny, kameralny dwór i rozbudowali stare założenie parkowe. W 1926 r. właściciele wznieśli w otulinie parku drugi dwór, myśliwski. Jest on budynkiem ryglowym, oszalowanym, nakrytym wysokim dachem naczółkowym. Oba dwory stanowią własność prywatną. W wiosce stoi też kościół p.w. św. Antoniego Padewskiego, zbudowany w 1890 r. w skromnym stylu neogotyckim. Godnymi uwagi elementami jego wyposażenia są: ława patronacka Ostenów, stare witraże przedstawiające s.s. Piotra i Pawła oraz boczne ołtarze skonstruowane z tablic pamiątkowych, poświęconych parafianom poległym podczas I wojny światowej. U granic wioski spoczywa krzyżacki kamień graniczny, zaś w pobliżu rośnie potężny dąb szypułkowy zwany Świętopełkowym. Do liczącego ok. 650 lat drzewa (najstarszego na Kaszubach) oraz do pobliskiego jez. Brody wiedzie oznakowana ścieżka edukacyjno-przyrodnicza.

Krępkowice - dwór
Krępkowice - kościół
Krępkowice - dwór myśliwski
Krępkowice - dąb

Łebunia - piękne założenie pałacowo-parkowe pozostało w spadku po dawnych właścicielach folwarku: Grellach, posiadających Łebunię od XIV do XIX w, Grumbkowach, Rotha i Sinnerze. Od 1945 r użytkowane było przez PGR. Wskutek przebudów pałac zyskał neoklasycystyczny wygląd, choć jego mury pochodzą częściowo z XVIII w. Główny segment rezydencji, zbudowany na planie wydłużonego prosto-kąta, ma jedną kondygnację, a nakrywa go mansardowy dach z uskokiem. Od frontu wyróżnia go symetryczna, piętrowa wystawka z trójkątnym frontonem, poprzedzona zabudowanym gankiem. Analogicznie w elewacji ogrodowej wysunięto piętrowy ryzalit, do którego przylega półowalna weranda. Od zachodu długą oś dworu przedłuża piętrowy pawilon i jednokondygnacyjna dobudówka. Pod koniec XX w. wnętrza budynku częściowo strawił pożar a obecnie jego prywatny właściciel wystawił pałac na sprzedaż. Również pobliski, dość rozległy park wymaga pilnej pielęgnacji. Z zabudowań folwarcznych zachowała się okazała stodoła okryta czapą potężnego bluszczu, największego na Pomorzu.
Właściciele majątku należeli do opiekunów miejscowej parafii, erygowanej już w XII w. Pierwsza łebuńska świątynia była drewniana, kolejna została rozebrana w poł. XIX w. i na jej miejscu stanął w 1870 r. okazały, neogotycki kościół, dziś p.w. Michała Archanioła. Bardzo stylowy, orientowany, jednonawowy, wyróżniony wysoką wieżą. Jego wystrój jest współczesny, jedynie polichromowany strop oraz boczne empory przypominają o modlących się w świątyni do 1945 r. ewangelikach. Przykościelny cmentarz ewangelicki został po wojnie „uporządkowany”, ale ocalało kilka starych płyt nagrobnych z XIX w.

Łebunia - dwór
Łebunia - kościół

Maszewo - charakterystyczne osiedle robotnicze z pocz. XX w. Zostało ono wybudowane przez właściciela Cewic Sinnera, który w Maszewie uruchomił wytwórnię doskonałych likierów. U granic wioski zachował się kamienny wiadukt kolejowy z końca XIX w. - pamiątka po linii kolejowej z Bytowa, w 1945 r. skradzionej przez Rosjan.

Maszewo - wiadukt

Oskowo - parterowy dworek z facjatką, zbudowany w 2 poł. XIX wieku.

Oskowo - dwór

Siemirowice - przy szosie z Siemirowic do Oskowa leży cmentarzysko kurhanowe sprzed 3 tys. lat, użytkowane przez ludność kultury łużyckiej z tzw. grupy kaszubskiej. Kurhany były splądrowane już w średniowieczu, choć dla nauki „odkryto” je na nowo i przebadano w l. 60. XX w. Nominalnie jest ich 70, ale oko laika wypatrzy ledwie 10-12 mocno już spłaszczonych kopców.

Siemirowice - kurhany

Unieszynko - dworek z pocz. XX w. Parterowy na rzucie prostokąta z dachem dwuspadowym.

Unieszynko - dwór